Gdańsk

A przed Gdańskiem był Gyddanyzc…

Gród Gyddanyzc – początki miasta Gdańsk

„Gyddanyzc to nazwa miasta, która pojawiła się już w 997 roku. Biorąc pod uwagę, iż pierwotne nazwy niektórych miejscowości były tworzone od nazw rzek, można domniemać, iż nazwa grodu została utworzona od  Potoku Siedleckiego, który początkowo nosił nazwę Gdania.

Położenie geograficzne na przecięciu międzynarodowych szlaków handlowych, od zarania dziejów jest największym walorem miasta. (…)

Jednym z pierwotnych czynników związanych z rozwojem miasta było wielowiekowe upodobanie Celtów, starożytnych Egipcjan i Rzymian do bursztynu. Karawany kupieckie przemierzające drogę od Morza Śródziemnego po Bałtyk sprawiły, że Gdańsk stanowił znaczący punkt na mapie bursztynowego szlaku.

Odkrycia archeologów poświadczają fakt istnienia osad rybackiej i portowo-handlowej już od IX wieku, zaś miejski charakter ulic opasanych wałem obronnym oraz rezydencją namiestnika, istniały w Gdańsku, wtedy jeszcze Gyddanyzcu, już około roku 980.

Gyddanyzc
rys.. K. Nowaliński, według koncepcji A. Zbierskiego – “Początki Gdańska w świetle najnowszych badań”, w: “Gdańsk, jego dzieje i kultura”, 1969

Pierwotną ludność zasiedlającą te tereny stanowili Pomorzanie z niewielką domieszką Prusów; obecni byli również Wikingowie, a od XII wieku zaobserwowano napływ niemieckich kupców i rzemieślników.

Ze względu na fakt, iż ówczesne księgi obywateli były prowadzone w języku niemieckim, obraz dotyczący ilości rdzennych polskich mieszkańców może być zaburzony. W XV wieku przybywali do miasta Anglicy i Szkoci, co sprawiło, iż w okresie XVII i XVIII wieku, gdańska kolonia angielskich kupców była największa w Europie. Z kolei, napływ niderlandzkich protestantów w XVI wieku przyczynił się do określania Gdańska mianem „najbardziej niderlandzkiego” miasta w Polsce. Jednym z filarów dynamicznego rozwoju grodu nad Motławą było również  współtworzenie związku miast hanzeatyckich.

Międzynarodowe kontakty handlowe oraz przynależność do unii hanzeatyckich w latach 1361 – 1669 sprawiła, iż w mieście zaczęli osiedlać się kupcy niemieccy, niderlandzcy czy flamandzcy. Odegrali oni niezwykle istotną rolę dla rozwoju miasta: wprowadzili między innymi takie unowocześnienia jak pierwsza regularna komunikacja miejska drogą wodną, system melioracyjny oraz charakterystyczne cechy architektoniczne.

Budzący dumę opis miasta, sformułował Andrzej Januszajtis, pisząc: „siedemnastowieczny Gdańsk wyrasta na największe i najbogatsze miasto Rzeczpospolitej, potężną twierdzę, wielki port, ogromny ośrodek gospodarki, nauki i kultury. Jego budżet jest większy niż suma budżetów Krakowa, Warszawy, Lwowa, Poznania, Torunia i Wilna razem wziętych. Mierzący 1,5 km ciąg ulic od Bramy Wyżynnej do Żuławskiej jest najdłuższą w Europie średniowieczną osią urbanistyczną”.

Złoty Wiek dla Gdańska, przypadający na XVI i XVII stulecie, wiąże się                z rozkwitem handlu morskiego i wzrostem znaczenia miasta. Gdańszczanie bogacili się głównie dzięki pośrednictwu na handlu zbożem spławianym Wisłą, które następnie było transportowane do krajów zachodniej Europy.

Od zarania dziejów, w Gdańsku budowano i  remontowano statki, w najlepszych czasach do portów zawijało 2000 statków rocznie i już za czasów krzyżackich, miasto miało prawo poboru  opłat od przewożonych drogą wodną towarów na utrzymanie nabrzeży. 

(…) Kazimierz Jagiellończyk, dzięki nadaniu tutejszym mieszczanom licznych przywilejów sprawił, iż Gdańsk był najpotężniejszym miastem w Rzeczpospolitej. Niestety fakt ten był  pretekstem dla wrogich sił, wiecznie dążących do przejęcia władzy nad miastem. 

Skomplikowane dzieje i burzliwa historia miasta związane są głównie z jego położeniem. To geografia i przyroda przyczyniły się do powstania pierwszych osad i dawała im możliwość bujnego rozwoju.

Rozwój z kolei, jak magnes przyciągał inne nacje, które w wielu pozytywnych aspektach przyczyniły się do rozkwitu miasta w okresie całej jego historii.

Z drugiej jednak strony, różnorodność mentalna oraz odmienne potrzeby, stwarzały również zagrożenia, które przełożyły się na zawirowania losu miasta. Pierwotnym czynnikiem powstania miasta, a następnie jego bujnego rozwoju były właśnie uwarunkowania geograficzno – przyrodnicze. Wciąż są to czynniki istotne dla atrakcyjności miasta, które sprzyjają jego rozwojowi. 

  W XXI wieku, widoczne ślady przeszłości budują poczucie łączności międzypokoleniowej. Świadectwem świetności miasta i zamożności jego mieszkańców są ocalałe zabytki, stanowiące obraz wpływów różnych kultur. Architektura i historia stanowią swoisty zapis wielowiekowych wzlotów i upadków miasta”. (…)

Źródło: I. Szczubełek, Gdańsk jako destynacja turystyczna, Uniwersytet Gdański, Sopot 2018.

Możliwość komentowania A przed Gdańskiem był Gyddanyzc… została wyłączona
%d bloggers like this: